1888.
SEÑORITA XULIA

Sinopse. 
En 1888 August Strindberg estreaba Señorita Xulia, hoxe as súas brutais palabras seguen a resoar nos nosos ouvidos. Foi Strindberg o autor misóxino do que todos falan ou un feminista encuberto? Esta versión tambalea todo o que se ten escrito sobre a obra até o momento, uno dos textos máis polémicos da historia.

MACBETH. O RUÍDO E A FURIA
Rede Galega de Teatros e Auditorios.

2019
25 Enero Teatro Rosalía de Castro / A Coruña
8 Febrero / Arteixo
6 Abril / Mera
12 Abril / Melide
20 Agosto “Mostra de Teatro Galego con Cariño” / Cariño
22 Agosto Semana do Teatro e das Artes Escénicas / Cee
13 Octubre / Cambados
31 Octubre / Curtis

2020
27-28 Nov. Teatro Principal / Santiago de Compost.
13 Diciembre Festival Teatro Clásico / Lugo
19 Diciembre Teatro Jofre / Ferrol

2021
11 Marzo / Monforte de Lemos

#Critica e medios

“Xulia é unha das personaxes femininas máis fortes que se teñen escrito xamáis”.

Revista Godot

Reportaxes e Críticas:
· Programa ZIG ZAG, TVG / Ver
· Diario Crítico / Leer
· Culturamas por Horacio Otheguy / Leer
· “EL MARCAPÁGINAS” con David Felipe Arranz
(Radio Intereconomía)
/ Escuchar
· Vergara en Compañía con Mónika Vergara (Decisión Radio) / Escuchar
· Revista Frontera D. Reseña de Sofía ChiabolottiLeer
· Radio Podcast. Gente con duende con Manuel de la Fuente / Escuchar
· Cinemagavia por Diego Da Costa / Leer

#o reparto

ACTORES GALEGOS PARA UN STRINDBERG RENOVADO

XOÁN CARLOS MEJUTO / Juan
IRIA ARES / Señorita Xulia

#personaXes

XULIA E XOÁN. 
Dúas almas perdidas que crean unha situación límite. 

XOÁN

O criado con ínfulas de gran Conde. Representa, nesta versión, a ambición máis covarde. Todo o que sempre desexou hase prostrar ante el. Pero non é quen di ser. Non é digno dunha oportunidade semellante. Manipulador e mentireiro. Acabará destruíndo todo o que máis ama, para converterse nunha vítima de si mesmo. 

Xoán é un personaxe moi complexo e con moitas capas, algunhas delas tan ocultas que son difíciles de discernir. Está claro que ve en Xulia a posibilidade do ascenso social, de cumprir as súas ambicións, de chegar a ser Conde. Pero hai algo máis, e é palpable ao longo de toda a obra. Algo que nin sequera o propio Xoán pode prever. 

Quere demostrarse a si mesmo que ten a clase suficiente para ascender, para poder namorar a unha muller distinguida como a Señorita Xulia. Desexa separarse da “xentalla” -así ve aos seus iguais-, demostrar que é posuidor de sentimentos elevados, “nobres”, e tamén, por suposto, quere o diñeiro de Xulia… e o seu corpo. 

 

Pero… Por que cando se lle presenta a oportunidade non é capaz de “agarrar a súa primeira rama”? Porque a súa configuración mental de criado teno profundamente amarrado ao chan.  

Detrás de todas estas capas e complexidades, cabe facerse unha última pregunta: Quere realmente Xoán a Xulia? Deseñamos este personaxe desde a imposibilidade de elevarse cara o amor sincero. Pero tampouco queremos sinalalo como “culpable”. Ao cabo, Xoán tamén é vítima das súas circunstancias, da súa clase social, da súa pobreza, do Conde… 

Co deseño deste personaxe queremos demostrar que o sentimento de culpa no ten que ver co masculino ou o feminino. É un concepto máis amplo, tirado dos nosos medos máis profundos para manipularnos. E todos cargamos con ese peso, á nosa maneira.

A SEÑORITA XULIA

Nesta versión, a Señorita Xulia é unha muller moi forte, próxima á femme fatale do cine negro. Sexy, descarada e atrevida. Disposta a levar a súa liberdade ata as últimas consecuencias. Non se trata de converter en vítima a este personaxe, senón de mostralo tal cal é, sen escusas, sen peros, sen censuras. É unha muller que vive a súa sexualidade en liberdade. 

A de XULIA non é unha borracheira de Noite de San Xoán, tampouco unha perda de saúde mental, senón a clarividencia do que albisca unha verdade espiritual: para alcanzar o Reino dos Ceos, o Nirvana, a Iluminación, a Paz…, primeiro hai que destruír o que máis amamos de nós mesmos: o noso EGO, o noso EU. 
Fisicamente é un péndulo, un desequilibrio constante. Calza o zapato dun pé -a nai-, e a bota do outro -o pai-. Desestabilizada polo seu pasado, pero forte. Moi forte. Non se deixará vencer por Xoán. O seu desexo de vivir a vida á súa maneira, impregna todas e cada unha das escenas da obra. 

Deseñamos esta nova versión de Xulia, -máis actual-, partindo das diferentes etapas da vida de grandes mulleres da vida pública: 

“Ao principio, a Señorita Xulia compórtase como Grace Kelly en Atrapa a un ladrón. Máis adiante, será unha Ava Gardner, querendo vivir a súa liberdade, a través da súa sexualidade. Aínda que todos han querer educala e cambiala. E, por último, Marylin Monroe… Só resta o FINAL, o… Suicidio?”. 

O personaxe de Xulia ataca directamente o paradigma social da súa época, pero tamén o da nosa… É o personaxe máis dinámico, máis vivo. Deseñado para executar una danza macabra arredor da súa vítima, Xoán, un home de quen a separa unha distancia enorme, insalvable. “A música é a distancia entre dúas notas”. Xulia e Xoán.

Unha Señorita Xulia rompedora e sexi que loita cos seus medos.

#aversion

XOÁN C. MEJUTO 
“Cando afronto como actor un texto así, o máis lóxico é determinar aqueles puntos nos que o personaxe minte, aqueles nos que di a verdade, etc. Pero nesta ocasión, non busquei determinar eses momentos, senón que agardei a que aparecesen para min e para cada espectador de maneira individual. Propúxenme quitar do suceso -a morte da Señorita Xulia-, esa barreira de seguridade”.

Xoán C. Mejuto, actor, director e dramaturgo.

Con 1888. Señorita Xulia quero levar ao espectador a sentirse como “un detective que reabre un caso antigo”. Quero compulsar con el unha teoría: Somos capaces de non emitir un xuízo sobre uns feitos que se nos presentan como VERDADE? Impórtanos realmente que a resolución dun caso de asasinato sexa xusta ou inxusta? Ou o que verdadeiramente necesitamos é que HAXA UNHA ÚNICA SOLUCIÓN? Este texto de Strindberg parece resistirse a toda VERSIÓN ÚNICA, e é aí onde radica o seu interese para este dramaturgo, estes actores e esta compañía.

Non queremos CHEGAR A UNHA VERSIÓN DOS FEITOS, senón simplemente presentalos ante o espectador. Inevitablemente, A TÚA MENTE DETERMINARÁ A TÚA VERDADE. É imposible para ela deixar nada inconcluso, incompleto. E sen embargo, unha vez que etiquetas algo, mátalo para sempre. Serás capaz de resistir esa tentación? Nun século no que se presupón a maior liberdade de pensamento desde que o ser humano existe, a nosa BÚSQUEDA parece ser a menos sincera. Buscamos certezas, non verdades. 

A versión proponse nun limbo atemporal. Non buscamos presentala na época na que tivo lugar. Resaltar o ano –

1888- no título é simplemente unha maneira de dicirlle ao espectador que estes temas xa se debatían desde hai moito tempo. Avanzamos tanto como cremos? A atemporalidade, búscase para demostrar que Strindberg non nos fala dunha historia particular, a de Xulia e Xoán, senón dunha pauta mental, que se repite polos séculos dos séculos: como seres humanos incompletos, preferimos unha certeza a unha verdade. 

Sen embargo, o seu texto proponnos múltiples versións dun mesmo feito: unha aristócrata e o seu criado manteñen unha relación sexual. Punto. Consentida ou non, o acto xa se torna digno de ser “axuizado”.

1888. Señorita Xulia FORMULA UN XOGO DE EVIDENCIAS: ela búscao, el fórzaa, ela agrídeo, el mátaa?, ela suicidase? Pero hai alguén realmente culpable en toda esta historia? O único que puiden descubrir neste exercicio profundo de inmersión é que Xulia e Xoán son dúas almas perdidas que crean unha situación límite. E é aí onde me quixen mover, como director, actor e dramaturgo. 

#momentoestudo

O ESPAZO ESCÉNICO. 
Unha gaiola aberta da que non nos atrevemos a escapar.

VOZ RADIOFÓNICA:…encontrouse o corpo na cociña da casa do señor conde… sen vida…, ao seu redor, diversos obxectos sen aparente conexión entre eles… unha fusta de equitación… as botas do señor conde… copas de viño e cervexa… e, por suposto, a navalla coa que se quitou a vida… a policía aínda non o puido confirmar, pero segundo fontes extra-oficiais, a navalla pertencía a Xoán, o criado de confianza do señor conde. Todo apunta a que puido ser un suicidio, aínda que non está claro a implicación que puido ter o criado no asunto. En calquera caso, corre o rumor de que o corpo da señorita Xulia apareceu rodeado de flores de San Xoán e, ao seu carón podíase ver unha gaiola aberta…

Así comeza 1888. Señorita Xulia de Xoán C. Mejuto. Nun único espazo escénico, conceptual. Unha gaiola aberta da que non nos atrevemos a escapar, adornada polas nove flores de San Xoán, na que os dous protagonistas loitarán sen tregua. 

Un deseño que, afastado do realismo, propón unha batalla entre sexos, entre clases sociais, entre seres humanos de calquera condición, cando se impoñen sobre os seus sentimentos, as convencións sociais e as ambicións máis absurdas, que acaban constituíndo unha verdadeira prisión para eles.

Movémonos nun plano simbólico no escenográfico, partimos do propio Strindberg: a gaiola do xílgaro, a mesa da cociña na que matan ao paxaro, a navalla, o galiñeiro ao que non deixaban entrar á Señorita de nena… elementos de metal, duros, crueis e afiados como a mesma obra.

Se cadra, a principal aportación desta versión ao clásico de Strindberg sexa o deseño do concepto escenográfico: unha gaiola, confeccionada a partir de reixas metálicas de galiñeiro que caen das varas ata o chan do teatro, e que representa a nosa mente contemporánea. A nosa prisión. O paradoxo será sempre o mesmo: a gaiola está aberta, -ou quizá nin existe-, somos nós os que non nos atrevemos a saír… 

No centro da escena, unha fría mesa de cociña, de aceiro inoxidable. Un espazo único que permite varios xogos escénicos: unha mesa de interrogatorio, unha cociña industrial, deshumanizada, unha mesa de tortura, un limbo para as almas perdidas de Xulia e Xoán. Un lugar, en definitiva, no que se detén o tempo para que poidamos enfocarnos, con distancia, na frialdade das evidencias que se nos van presentando. 

VOZ RADIOFÓNICA: “Todo apunta a que puido ser un suicidio, aínda que non está claro a implicación que puido ter o criado no asunto. En calquera caso, corre o rumor de que o corpo da señorita Xulia apareceu rodeado de flores de San Xoán e, ao seu carón podíase ver unha gaiola aberta…”. PANO.

#inspiracions

UNHA VERSIÓN MÁIS ACTUALIZADA E CINEMATOGRÁFICA.
O encontro de Iria Ares con Eduardo Momeñe.

“Dirixín este espectáculo e propuxen o seu deseño máis próximo ao cinematográfico, grazas a un encontro con Eduardo Momeñe, nunha sesión fotográfica. Falamos de moitas cousas, de fotografía, de teatro, de cine, de arte, de vida… E aproveitei unha recomendación que me suxeriu: “En arte, cando fagas algo, faino coa intención de “dar un golpe enriba da mesa”. Desde ese día, busquei e rebusquei unha maneira de dar ese golpe coa nosa versión de A Señorita Xulia”.

Iria Ares, directora e actriz.

Iria Ares co-dirixe esta versión de Señorita Xulia con Xoán C. Mejuto. É a cuarta ocasión na que ambos colaboran, compartindo dirección e deseño de espectáculo. Os outros títulos son: O Xardín das Pernas Roubadas, 1879. Casa de Bonecas e Macbeth. O ruído e a furia.

As aportacións de Iria, directora de cine, confiren á montaxe unha visión máis cinematográfica e anovadora, enfocada no campo do “thriller” actual. A acción comeza nunha mesa de interrogatorio, con Xoán declarando en tempo presente, e salta constantemente a unha serie de flashbacks, -algúns deles “mentireiros”-, que aportan un dinamismo escénico que non ten o texto orixinal.

O intento artístico é a desarticulación do concepto mesmo de VERDADE. XULGAR UNS FEITOS sérvenos única e exclusivamente para PECHAR UNHA HISTORIA QUE RESTABLEZA O EQUILIBRIO. Pero algunhas historias non poden pecharse nunca e é daquela, cando a existencia faise, para moitos, insoportable. 

CONSTRUIMOS OS NOSOS EUS con enxertos dos EUS de outros, con implantes da sociedade que sutilmente nos van administrando. Cando queremos buscarnos, xa non nos encontramos. “Pero se eu nin sequera teño un EU PROPIO”– berra Xulia desde o escenario, pronunciando unha DAS FRASES MÁIS POTENTES QUE SE TEÑAN DITO XAMAIS.

Coa posta en escena, frontal, fría, metálica, aséptica, limpa, próxima ao documentalismo do fotógrafo Eduardo Momeñe, queremos presentar os dous protagonistas: XOÁN E XULIA, como DÚAS MENTES: unha mira ao PASADO, outra mira ao FUTURO. Pero ningunha permanece no insoportable PRESENTE. 

A fotografía de Momeñe -e a súa reflexión filosófica- convidan á morte. Abren, coa distancia do que pode observar pacientemente, unha porta pola que ela entra; para asentarse, cómoda e tranquila. A morte da mente. A suspensión do xuízo, do EU.

Cando deixamos de decantarnos por “a favor ou en contra” empezamos a elevarnos como seres humanos e a descubrir outros misterios ocultos da existencia. Esta é a idea suxerida polas fotografías de Momeñe a Iria Ares e esa é a idea que recolle a nosa versión. 

O texto de Strindberg é un texto existencialista que presenta un limbo insoportable. O alivio só virá ao final. Coa morte liberadora. Unha MORTE anunciada grazas ao sangue do paxaro, que nos lembra quen somos realmente: NADA.

#fichatecnica

1888. Señorita Xulia
Versión de Xoán C. Mejuto del clásico de August Strindberg

Dirección: Xoán C. Mejuto e Iria Ares
Actores:  Xoán Carlos Mejuto e Iria Ares
Deseño de iluminación: Antón Arias
Deseño Sonoro: Alberto Beade
Caracterización: Mara Collazo
Vestiario: Estudo Momento
Deseño de escenografía: Xoán C. Mejuto
Producción: Estudo Momento


Co-Producción e Residencia Técnica: Concello de Arteixo
Colaboran: Asociación Cántigas da Terra, Radio Coruña Cadena SER.
Deseño gráfico: Bombo Estudio
Ano: 2022
Idades Recomendadas: +16
Xénero: Drama
Duración: 90 minutos
Idioma: Castellano (Dispoñible tamén versión en GALEGO).  
Actividades Paralelas: Coloquio cos Creadores. Dispoñibles e baixo acordo previo.
*Espectáculo incluido en la Rede Galega de Teatros e Auditorios 

DISTRIBUCIÓN

distribucion@estudomomento.com
618 470 512